Ai giám sát tính trung thực, khách quan của cơ quan kiểm toán?

08:24, 14/09/2019
|

Kiểm toán là công việc đòi hỏi tính khách quan, trung thực rất cao vì kiểm tra tính trung thực của doanh nghiệp, các cơ quan nhà nước. Vậy ai sẽ giám sát tính khách quan, trung thực của cơ quan kiểm toán? 

Đây là vấn đề được đặt ra tại phiên họp ngày 13/9 khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội (TVQH) cho ý kiến về giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiểm toán Nhà nước.

Có thể khởi kiện ra tòa nếu không đồng ý với kết luận của kiểm toán

Trình bày Báo cáo một số nội dung lớn giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiểm toán Nhà nước (KTNN), Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Nguyễn Đức Hải cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu QH, dự thảo luật được tiếp thu, chỉnh lý theo hướng quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa KTNN với các cơ quan thanh tra và ngược lại trong quá trình lập, thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm toán; giao Kiểm toán Nhà nước chủ trì trong công tác phối hợp để xử lý chồng chéo, trùng lắp.

Dự thảo Luật cũng không quy định về bổ sung nhiệm vụ giám định tư pháp cho KTNN để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Việc thực hiện nhiệm vụ này của KTNN sẽ theo quy định của pháp luật về giám định tư pháp.

Dự thảo lần này chỉ cho phép Kiểm toán Nhà nước truy cập cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu điện tử để thu thập thông tin trực tiếp liên quan đến nội dung kiểm toán; chỉ Trưởng đoàn kiểm toán được phép truy cập dưới sự giám sát và thống nhất về phạm vi truy cập của đơn vị được kiểm toán hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động kiểm toán; đồng thời, Kiểm toán Nhà nước chịu trách nhiệm bảo vệ bí mật, bảo mật, an toàn theo quy định của pháp luật.

Dự án Luật cũng được rà soát, chỉnh lý để bảo đảm thống nhất với Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Phòng, chống tham nhũng.

Một vấn đề quan trọng mà trước đó tại kỳ họp thứ 7 nhiều đại biểu đã có ý kiến, đó là Luật Kiểm toán Nhà nước chưa bảo đảm quyền khởi kiện ra tòa khi đơn vị được kiểm toán không đồng ý với đánh giá, xác nhận, kết luận, kiến nghị trong báo cáo kiểm toán; Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động kiểm toán cũng chưa có quyền khiếu nại, khởi kiện đối với kết luận, kiến nghị Kiểm toán Nhà nước.

Về vấn đề này, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách Nguyễn Đức Hải cho biết, Dự thảo lần này quy định rõ đơn vị được kiểm toán, cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động kiểm toán được quyền khiếu nại với Tổng KTNN về hành vi của Trưởng Đoàn kiểm toán, Tổ trưởng Tổ kiểm toán và các thành viên của Đoàn kiểm toán.

Đơn vị được kiểm toán cũng được quyền khiếu nại với Tổng KTNN về các đánh giá, xác nhận, kết luận và kiến nghị trong báo cáo kiểm toán. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động kiểm toán có quyền khiếu nại với Tổng KTNN về kết luận, kiến nghị trong Thông báo kết luận, kiến nghị kiểm toán.

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về trình tự, thủ tục, thời gian khiếu nại và giải quyết khiếu nại; quy định hết thời hạn giải quyết khiếu nại, Tổng KTNN phải ban hành quyết định giải quyết khiếu nại trong hoạt động KTNN. Đồng thời, quy định rõ nếu không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của Tổng KTNN thì đơn vị được kiểm toán, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động kiểm toán có quyền khởi kiện ra tòa.

Tổng Kiểm toán Nhà nướcHồ Đức Phớc phát biểu tại phiên họp.
Tổng Kiểm toán Nhà nướcHồ Đức Phớc phát biểu tại phiên họp.

Không cần “có dấu hiệu vi phạm” cũng vẫn phải kiểm toán

Theo quy định của Hiến pháp 2013, nơi nào có sử dụng tài chính công tài sản công thì cần được kiểm tra và đơn vị sử dụng tài chính công tài sản công liên quan đến đơn vị đang được kiểm toán thì Kiểm toán Nhà nước được kiểm tra theo thẩm quyền. Tuy nhiên, nếu quy định có thêm điều kiện “có dấu hiệu vi phạm” thì KTNN sẽ không thể thực hiện kiểm tra đối với các dự án BT, BOT, kiểm tra việc thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia do tổ chức ngoài nhà nước thực hiện... như lâu nay vẫn làm.

Do vậy, Tổng KTNN đề nghị được giải thích lại nội dung này theo hướng đơn vị, tổ chức, cá nhân liên quan là những đơn vị đang sử dụng tài chính công, tài sản công và có liên quan trực tiếp đến đơn vị đang được kiểm toán.

Cho ý kiến tại phần kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nêu rõ, UBTVQH khẳng định không mở rộng phạm vi đối tượng kiểm toán nên vẫn giữ nguyên quy định về đối tượng kiểm toán theo luật hiện hành.

Tuy nhiên, trong quá trình kiểm toán có thể xuất hiện những đối tượng, hoạt động cần phải kiểm toán để làm rõ hơn những vấn đề liên quan đến đối tượng đang được kiểm toán, khi đó cần thiết bổ sung khái niệm để làm rõ các đối tượng liên quan đến hoạt động kiểm toán.

Về bổ sung quyền truy cập dữ liệu của đơn vị được kiểm toán, UBTVQH nhất trí với quy định, trưởng đoàn kiểm toán có quyền truy cập và có thể ủy quyền bằng văn bản cho thành viên đoàn kiểm toán.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí với quyền khiếu nại, khởi kiện theo trình tự, thẩm quyền được quy định tại luật này. Các cá nhân, tổ chức có quyền khiếu nại theo từng cấp và lên đến Tổng KTNN và có thể khởi kiện, đồng thời lưu ý trong quá trình khiếu nại vẫn phải bảo đảm thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán.

Về các ý kiến “ai kiểm soát cơ quan kiểm toán”, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho biết, theo quy định hiện hành thì Quốc hội, UBTVQH thực hiện quyền giám sát, ngoài ra còn có sự kiểm tra của cơ quan đảng, quyền khởi kiện ra tòa của các đơn vị, cơ quan, tổ chức liên quan cũng là một hình thức giám sát buộc Kiểm toán Nhà nước phải thực hiện đúng quy định pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đề nghị các cơ quan liên quan tiếp thu ý kiến UBTVQH hoàn chỉnh dự thảo Luật gửi xin ý kiến các Đoàn đại biểu Quốc hội trước khi trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 8.

Xuân Hưng